दक्षिण कोरियाले कुकुरको मासु बिक्री तथा उपभोगमा पूर्ण प्रतिबन्ध लगाएको ऐतिहासिक निर्णय लागू गरिएको छ । २०२४ को जनवरीमा पारित भएको उक्त कानूनअनुसार किसानहरूलाई २०२७ को फेब्रुअरीसम्म व्यवसाय बन्द गर्न र बाँकी कुकुरहरूलाई व्यवस्थापन गर्न समय दिइएको छ ।
तर यो संक्रमणकाल पर्याप्त नभएको भन्दै किसान, पशु अधिकारकर्मी र विज्ञहरू चिन्तित छन् । हाल कुकुरको मासु उद्योगमा झण्डै पाँच लाख कुकुर रहेका छन्, जसको संरक्षण, पुनर्वास वा व्यवस्थापनमा सरकारसँग स्पष्ट योजना नदेखिएको आलोचना भइरहेको छ ।
कुकुर किसान तथा ‘कोरियन एशोसिएसन अफ इडिबल डग्स’ का अध्यक्ष जू योङ–बोङ भन्छन्, “हामीले कुकुरहरू बिक्री गर्ने प्रयास गरिरहेका छौं, तर कसैले पनि लिन मानेको छैनन् । अहिले हामी ऋणमा डुबिरहेका छौं ।”
३३ वर्षीय अर्का किसान छान वूले आफ्नो फार्ममा रहेका ६०० कुकुर व्यवस्थापन गर्न १८ महिना पर्याप्त नहुने बताएका छन् । “कसैले पनि कुकुर लिन तयार छैन । न सरकार, न व्यापारी, न पशु अधिकार समूह,” उनी भन्छन् ।
सरकारले यदि किसानले कुकुरहरू छोडिदिए स्थानीय निकायले आश्रयगृहमार्फत व्यवस्थापन गर्ने जनाएको छ । तर, पुनःबासको प्रक्रिया कठिन भइरहेको छ । अधिकांश कुकुरहरू ठूला प्रजातिका छन्, जुन अपार्टमेन्ट जीवनशैली भएका शहरवासीहरूका लागि उपयुक्त हुँदैनन् ।
पशु अधिकारकर्मीहरूका अनुसार, आश्रयगृहहरू भरिइसकेका छन् र पुनःबास सम्भावना न्यून छ । यसैबीच, धेरै कुकुरलाई यथार्थमा यथास्थानमा मार्नु पर्ने अवस्था आउन सक्ने भय बढेको छ ।
कोरियन एनिमल वेल्फेयर एशोसिएसनका प्रमुख चो ही–क्योङले भने, “कसैले पनि चाहँदैन, तर केही कुकुरलाई यथार्थमा मृत्युदण्ड दिनुपर्ने अवस्था आउन सक्छ ।”
सरकारले आश्रयस्थल विस्तारका लागि वार्षिक ६ अर्ब कोरियन वोन (झण्डै ४३ करोड नेपाली रुपैयाँ) लगानी गर्ने योजना सार्वजनिक गरेको छ । साथै, व्यवसाय समयअघि बन्द गर्ने किसानलाई कुकुर प्रतिकप ६ लाख वोन (झण्डै ४५ हजार रुपैयाँ) दिने योजना समेत ल्याइएको छ ।
तर पशु अधिकार संगठन ‘वक’ ले सरकारसँग स्पष्ट उद्धार योजना माग गरिरहेको छ । “हामीले विगतमा २८०० कुकुरहरू पुनःबास गराएका छौं, तर अहिलेको संख्यालाई निजी संस्थाले मात्र व्यवस्थापन गर्न सक्दैन,” संस्थाका प्रतिनिधि ली सांग क्युङले भने ।
केही उद्धार संस्थाहरूले कुकुरहरूलाई क्यानडा, बेलायत, अमेरिका जस्ता देशमा पुनःबास गराउने प्रयास गरेका छन् । उदाहरणका लागि, २०२३ मा असान शहरबाट उद्धार गरिएका २०० कुकुर यस्तै देशहरूमा पठाइएका थिए ।
केही किसानहरू कुकुरको मासु प्रतिबन्धप्रति असन्तुष्ट छन् । उनीहरू भन्छन्, “यदि कुकुर खान नमिल्ने हो भने गाई, भैंसी, कुखुरा खान मिल्ने कसरी ?” तर विज्ञहरू भन्छन्, कुकुरको मासु अन्य जनावरको तुलनामा स्वास्थ्य र सरसफाइको हिसाबले बढी जोखिमपूर्ण छ, किनकि यो औपचारिक मासु प्रणालीमा समावेश छैन ।
विगतमा कुकुरको मासु व्यवसायमा निर्भर रहेका सयौं किसानहरू अहिले जीवनयापनकै संकटमा परेका छन् । युवा किसानहरू विशेषगरी थप अन्योलमा छन् ।
“अब हामी केही चमत्कारको आशामा छौं,” किसान जू भन्छन्, “यदि सन् २०२७ सम्म पनि कुनै वैकल्पिक उपाय आउँदैन भने, म डराएको छु की केही भयावह हुनेछ । मानिसहरूको जीवन पूरै टुटेको छ ।”
