एभरेष्ट टाइम्स विश्लेषण
अमेरिकामा आगामी नोभेम्बर ३ मा हुने मध्यावधि निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा सार्वजनिक भएका चुनावी सर्वेक्षण, राजनीतिक विश्लेषकका टिप्पणी तथा निर्वाचनसम्बन्धी प्रक्षेपणहरूले अमेरिकी राजनीतिमा शक्ति सन्तुलन परिवर्तनको सम्भावनाबारे बहस तीव्र बनाएका छन् । राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालको पहिलो ठूलो राष्ट्रिय चुनावी परीक्षण मानिएको यस निर्वाचनमा डेमोक्र्याटिक पार्टीको जनसमर्थन बढेको देखिए पनि त्यसलाई कंग्रेसको वास्तविक सिट परिणाममा रूपान्तरण गर्न सकिन्छ कि सकिँदैन भन्ने प्रश्न अझै स्पष्ट छैन ।
पछिल्ला सर्वेक्षणमा डेमोक्र्याटहरूको अग्रता
अक्टोबर १९ मा सार्वजनिक रोयटर्स/इप्सोस सर्वेक्षणअनुसार राष्ट्रपति ट्रम्पको कार्यसम्पादनप्रति समर्थन ३१ प्रतिशतमा झरेको छ । सोही सर्वेक्षणमा दर्ता भएका मतदातामध्ये ४७ प्रतिशतले डेमोक्र्याटिक उम्मेदवार र ३५ प्रतिशतले रिपब्लिकन उम्मेदवारलाई समर्थन गर्ने बताएका छन् । यो १२ प्रतिशत बिन्दुको अन्तर हो । त्यसैगरी, एबीसी न्युज/वासिङ्टन पोस्ट/इप्सोस सर्वेक्षणमा मतदान गर्ने सम्भावना भएका मतदातामध्ये ५२ प्रतिशत डेमोक्र्याट र ४४ प्रतिशत रिपब्लिकन उम्मेदवारको पक्षमा देखिएका छन् । राष्ट्रिय स्तरमा देखिएको यस्तो अन्तरले निर्वाचनको प्रतिस्पर्धात्मक वातावरणबारे महत्त्वपूर्ण जानकारी दिन्छ, तर प्रत्येक निर्वाचन क्षेत्रमा यही अनुपात लागू हुँदैन ।
ट्रम्पको लोकप्रियता र आर्थिक असन्तुष्टि
निर्वाचनको प्रमुख मुद्दा अर्थतन्त्र, महँगी, इन्धनको मूल्य, स्वास्थ्य सेवा र अन्तर्राष्ट्रिय द्वन्द्व बनेका छन् । प्यु रिसर्च सेन्टरले अक्टोबर ८ मा प्रकाशित गरेको अध्ययनमा ट्रम्पको कार्यसम्पादनप्रति समर्थन ३० प्रतिशत मात्र देखिएको थियो । अध्ययनअनुसार ८४ प्रतिशत दर्ता मतदाताले अर्थतन्त्रलाई आफ्नो मतदान निर्णयको अत्यन्त महत्त्वपूर्ण विषय मानेका छन् । त्यस्तै, एपी–एनओआरसीको अक्टोबर १५ को सर्वेक्षणमा प्रत्येक दस जनामध्ये करिब आठ जनाले अमेरिकी शासन सञ्चालनमा व्यापक परिवर्तन आवश्यक रहेको बताएका छन् । यद्यपि, सरकारप्रतिको असन्तुष्टि अनिवार्य रूपमा विपक्षी दलको समर्थनमा परिणत हुन्छ भन्ने छैन ।
प्रतिनिधिसभा र सिनेटमा फरक राजनीतिक समीकरण
अमेरिकी कंग्रेसका दुई सदनमध्ये प्रतिनिधिसभाका सबै ४३५ सिट र सिनेटका ३५ सिटका लागि यसपटक निर्वाचन हुँदैछ । हाल दुवै सदनमा रिपब्लिकनको बहुमत छ । डेमोक्र्याटहरूले प्रतिनिधिसभा र सिनेटको नियन्त्रण परिवर्तन गर्न चार–चार सिटको खुद वृद्धि हासिल गर्नुपर्ने अवस्था रहेको रोयटर्सको विश्लेषण छ । प्रतिनिधिसभामा देशव्यापी मतपरिवर्तन धेरै निर्वाचन क्षेत्रमा एकसाथ देखिन सक्छ । सिनेटमा भने निश्चित राज्यका सीमित सिटमा निर्वाचन हुने भएकाले उम्मेदवारको लोकप्रियता, राज्यको राजनीतिक संरचना र स्थानीय मुद्दाले विशेष महत्त्व राख्छन् ।
चुनावी विश्लेषकहरू के भन्छन्?
कुक पोलिटिकल रिपोर्टले अक्टोबर १६ मा प्रतिनिधिसभाका थप ११ निर्वाचन क्षेत्रको प्रतिस्पर्धात्मक मूल्याङ्कन डेमोक्र्याटहरूको दिशामा परिवर्तन गरेको जनाएको छ । विशेषतः ओहायो, नेब्रास्का र कान्सासजस्ता राज्यमा आर्थिक मुद्दाप्रतिको असन्तुष्टि राजनीतिक प्रतिस्पर्धामा प्रतिबिम्बित भएको संस्थाको विश्लेषण छ । अक्टोबर २० को टिप्पणीमा विश्लेषक चार्ली कुकले रिपब्लिकनप्रति असन्तुष्ट मतदाताले आफ्नै दललाई मतदान गर्ने, अनुपस्थित रहने वा विपक्षीलाई समर्थन गर्ने भन्ने अनिश्चितताले अन्तिम परिणामको आकार निर्धारण गर्न कठिन भएको बताएका छन् । सिनेटका प्रतिस्पर्धामा उम्मेदवारको गुणस्तर र स्थानीय राजनीतिक परिस्थितिले राष्ट्रिय प्रवृत्तिभन्दा फरक परिणाम ल्याउन सक्छ ।
मतदाता सहभागिताले कस्तो भूमिका खेल्छ?
प्यु रिसर्चको अध्ययनमा डेमोक्र्याटिक उम्मेदवारका समर्थकहरू रिपब्लिकन समर्थकको तुलनामा मतदानका लागि बढी उत्साहित देखिएका छन् । डेमोक्र्याट समर्थकमध्ये ७८ प्रतिशतले कंग्रेसको नियन्त्रण कुन दलले प्राप्त गर्छ भन्ने विषय अत्यन्त महत्त्वपूर्ण रहेको बताएका छन् । यसैबीच, एपीको विश्लेषणअनुसार टेक्सास, कान्सास, मेन, नर्थ क्यारोलाइना र ओहायोजस्ता राज्यमा सन् २०२२ को तुलनामा प्रारम्भिक मतदान बढेको छ । तर मतदान संख्या बढ्नु मात्रले कुन दललाई फाइदा पुग्छ भन्ने पुष्टि गर्दैन ।
वासिङ्टनको शक्ति सन्तुलन फेरिए के हुन्छ?
मध्यावधि निर्वाचनको महत्त्व सिट संख्यामा मात्र सीमित छैन । प्रतिनिधिसभाको नियन्त्रण परिवर्तन भएमा संसदीय समितिहरूको नेतृत्व, सरकारी कामकारबाहीमाथिको छानबिन, बजेटसम्बन्धी वार्ता तथा प्रशासनिक जवाफदेहितामा परिवर्तन आउन सक्छ । सिनेटको नियन्त्रण फेरिएमा संघीय न्यायाधीश, मन्त्रिपरिषद्का सदस्य र अन्य उच्च सरकारी नियुक्तिको अनुमोदन प्रक्रियामा समेत असर पर्न सक्छ । तथापि, राष्ट्रपति ट्रम्पसँग विधेयकमाथि भिटो प्रयोग गर्ने संवैधानिक अधिकार रहनेछ ।
परिवर्तनको माग तर अनिश्चितता
अक्टोबरको अन्तिम सातासम्मका सर्वेक्षणले डेमोक्र्याटिक पार्टीप्रतिको राष्ट्रिय समर्थन, ट्रम्प प्रशासनप्रतिको असन्तुष्टि र मतदाताको परिवर्तन चाहनालाई अभिलेख गरेका छन् । तर अमेरिकाको निर्वाचन प्रणालीमा राष्ट्रिय मत प्रतिशतभन्दा निर्वाचन क्षेत्र र राज्यअनुसारको परिणाम निर्णायक हुन्छ । त्यसैले नोभेम्बर ३ को निर्वाचनलाई डेमोक्र्याटहरूको पुनरागमनको सम्भावनाबारे उठेका प्रश्नहरूको परीक्षण मात्र होइन, ट्रम्प प्रशासनको बाँकी दुई वर्षमा कार्यपालिका र व्यवस्थापिकाबीच कस्तो सम्बन्ध रहनेछ भन्ने निर्धारण गर्ने लोकतान्त्रिक प्रक्रियाका रूपमा पनि हेरिएको छ ।
अन्ततः मतदाताको वास्तविक सहभागिता, प्रतिस्पर्धात्मक राज्यहरूको परिणाम र कंग्रेसका सिटहरूको वितरणले नै वासिङ्टनको आगामी शक्ति सन्तुलन निर्धारण गर्नेछ ।
