अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भेनेजुएलाका लागि लोकतन्त्रवादी अभियन्ता तथा विपक्षी नेतृ मारिया कोरियो मचाडोलाई सन् २०२५ को नोबेल शान्ति पुरस्कार प्रदान गरिएको छ ।
नर्वेजियन नोबेल इन्स्टिच्युट, ओस्लोमा शुक्रबार पुरस्कार घोषणा गर्दै नोबेल समितिले ५८ वर्षीया मचाडोलाई “हालैका वर्षहरूमा ल्याटिन अमेरिकामा नागरिक साहसको सबैभन्दा असाधारण उदाहरणहरूमध्ये एक” भन्दै सम्मान गरेको छ । समितिले उनलाई “भेनेजुएलाका जनताको लोकतान्त्रिक अधिकार प्रवर्द्धन गर्ने अथक कार्य” का लागि प्रशंसा गरेको छ ।
नोबेल समितिका अध्यक्ष जोर्गेन वाटने फ्राइडनेस ले मचाडोलाई “तानाशाहीबाट प्रजातन्त्रमा न्यायपूर्ण र शान्तिपूर्ण सङ्क्रमण हासिल गर्ने उनको संघर्ष” का लागि पुरस्कृत गरिएको बताए । मचाडोले वर्षौंदेखि भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मादुरो मोरोसको १२ वर्षे शासनविरुद्ध अभियान चलाउँदै आएकी छन्, जसलाई धेरै राष्ट्रहरूले अवैध मान्दछन् ।
फ्राइडनेसले मचाडो गहिरो विभाजनमा रहेको राजनीतिक प्रतिपक्षका लागि प्रमुख र एकताबद्ध व्यक्तित्व बनेको बताए । उनले भने, “उनको जीवनमा गम्भीर खतरा हुँदाहुँदै पनि उनी देशमै रहिन्, जसले लाखौंलाई प्रेरित गरेको छ ।”
मचाडोलाई गत वर्षको राष्ट्रपति चुनावमा भाग लिनबाट रोक लगाइएको थियो, जहाँ मादुरोले छ वर्षको तेस्रो कार्यकाल जितेका थिए। यो चुनाव अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा स्वतन्त्र र निष्पक्ष नभएको भन्दै खारेज गरिएको थियो ।
चुनावमा प्रतिबन्धित भएपछि पनि उनले विभाजित विपक्षी गुटलाई एकजुट गर्न सफल भइन् र उनको सट्टामा उम्मेदवार बनेका एड्मुन्डो गोन्जालेज लाई लाखौं भेनेजुएलाबासीले समर्थन गरे ।
सरकारी नियन्त्रणमा रहेको राष्ट्रिय निर्वाचन परिषद्ले मादुरोलाई विजयी घोषणा गरेपछि पनि, मतदान केन्द्रका मत परिणामहरूले गोन्जालेजले ठूलो अन्तरले जितेको देखाएको थियो । गिरफ्तारीको धम्कीका बाबजुद मचाडोले भूमिगत रूपमै आफ्नो अभियान जारी राखिन् । पुरस्कारप्रति प्रतिक्रिया दिँदै मचाडोले यो “सम्पूर्ण समाजको उपलब्धि” भएको बताएकी छन् ।
यो वर्षको पुरस्कारका लागि ३३८ उम्मेदवार मनोनीत भएका थिए । नोबेल पुरस्कार जित्ने तीव्र इच्छा राखेका अमेरिकी पूर्वराष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प भने पुरस्कारबाट वञ्चित भएका छन् । उनले आफूले अन्त्य गरेको दाबी गरिएका “सात वटा युद्ध” लाई लिएर यो प्रतिष्ठित पुरस्कार पाउनुपर्ने भन्दै सार्वजनिक रूपमा पटकपटक अभिव्यक्ति दिँदै आएका थिए ।
पुरस्कार घोषणापछि ह्वाइट हाउसका अधिकारीले “नोबेल कमिटीले शान्तिभन्दा राजनीतिलाई प्राथमिकता दिएको प्रमाणित गरेको” प्रतिक्रिया दिएका छन् । यद्यपि, नोबेल अध्यक्ष फ्राइडनेसले कमिटीले अल्फ्रेड नोबेलको इच्छा र कार्यको आधारमा मात्र निर्णय गर्ने बताए ।
“प्रजातन्त्र विश्वभरि पछाडि हटिरहेको छ,” भन्दै नोबेल कमिटीले आफ्नो घोषणामा चेतावनी दिएको छ। फ्राइडनेसले मचाडोले नोबेल पुरस्कारका लागि राखिएका “सबै मापदण्ड पूरा गरेको” र “भविष्यका लागि आशाको प्रतीक” भएको बताए ।
