गत मङ्गलबार बिहान रसुवास्थित नेपाल–चीन सीमाको ल्हेन्दे खोलामा आएको भीषण बाढी हिमताल विस्फोट (ग्लेसियल लेक आउटबर्स्ट फ्लड) का कारण भएको प्रारम्भिक निष्कर्ष जल तथा मौसम विज्ञान विभागले निकालेको छ ।
विभागले ‘सेन्टिनेल’ भू–उपग्रहमार्फत प्राप्त चित्र विश्लेषण गरी ल्हेन्दे खोलाको माथिल्लो क्षेत्रमा रहेको सुप्राग्लेशियल (हिमनदीको माथिल्लो सतहमा रहेको) ताल विस्फोट भएर बाढी आएको जनाएको हो । विभागका बाढीविद् विनोद पराजुलीका अनुसार बाढीअघि करिब ०.७५ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको हिमताल बाढीपछि ०.६० वर्ग किलोमिटरमा खुम्चिएको छ । “तालको आकारमा आएको परिवर्तनले पानीको निकास र त्यसको प्रभाव देखाउँछ,” पराजुलीले भनेका छन् ।
रसुवागढीस्थित नेपाल–चीन सीमाबाट करिब ३६ किलोमिटरमाथि, समुद्री सतहबाट ५१५० मिटर उचाइमा रहेको उक्त तालबाट अचानक पानी निस्केर ल्हेन्दे खोला हुँदै भोटेकोसीमा बग्दा ठूलो बाढी आएको विभागको प्रारम्भिक अध्ययनबाट देखिएको छ ।
यसैबीच, अन्तरराष्ट्रिय एकीकृत पर्वतीय विकास केन्द्र (इसिमोड) का वैज्ञानिकहरुले पनि सुप्राग्लेशियल ताल फुटेकै कारण बाढी आएको पुष्टि गरेका छन् । यद्यपि, विभागले अझै चीनबाट प्राप्त हुने स्थलगत रिपोर्ट र थप भू–उपग्रह तस्बिरबाट थप पुष्ट्याइँ हुने बताएको छ ।
मंगलबार गएको बाढीले ठूलो जनधनको क्षति पुर्याएको छ । बाढीमा फसेका ५५ जनाको नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी र स्थानीयको सहयोगमा सकुशल उद्धार गरिएको थियो भने १८ जना अझै बेपत्ता रहेका मध्ये केहीको शब भेटिएको छ ।
बेपत्ता हुनेमा रसुवागढी भन्सार यार्डमा कार्यरत ९ नेपाली र ६ चिनियाँ नागरिक थिए । साथै, इलाका प्रहरी कार्यालय टिमुरेमा खटिएका प्रहरी सहायक निरीक्षक लालबहादुर श्रेष्ठ (रामेछाप) तथा प्रहरी जवानहरु मुन्ना ठाकुर (बारा) र लोकेन्द्र बोहोरा (बझाङ) पनि बेपत्ता थिए ।
बेपत्ता हुने सर्वसाधारणमा बर्दियाका जिपन चौधरी, सन्तोष दइत, बुद्धिराम थारु, लक्ष्मीनारायण थारु, सुरेश थारु, बागलुङका नरेन्द्र विक, सिन्धुपाल्चोकका फुर्वा लामा (कन्टेनर चालक), गोविन्द मोक्तान (मिक्सचर चालक) र लोकमान तामाङ (हाइलक्स चालक) छन्। बेपत्ता चिनियाँ नागरिकहरूमध्ये यु युए, लि हुक्वाइङ, याङ चुआन, यु हाइ हाङ, यु छिआओ कुई र जोउ योङ रहेका थिए ।
त्यसैगरी बाढीले नेपाल–चीन जोड्ने मितेरी पुल, भोटेकोसी किनारमा रहेका करिब १०० सवारीसाधन र त्रिशूली नदीको बेलीब्रिज बगाएको पुष्टि भएको थियो । भर्खरै निर्माण गरिएको पक्की पुलमा लेदो जमेको छ भने त्रिशूली थ्रिए जलविद्युत आयोजनाको बाँधमा पनि क्षति पुर्याएको छ ।
