काठमाडौं । अमेरिका र इरानबीच केही साताअघि भएको युद्धविराम समझदारी प्रभावहीन बन्दै गएको संकेत देखिएको छ । पछिल्ला दुई दिनयता दुवै पक्षले एकअर्काविरुद्ध नयाँ सैन्य आक्रमण गरेपछि मध्यपूर्वमा तनाव फेरि तीव्र बनेको छ ।

इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार बिहीबार इरानले थप मिसाइल आक्रमण गरेको छ । इरानले जोर्डनस्थित अमेरिकीसँग सम्बन्धित सैन्य अड्डालाई पनि निशाना बनाएको दाबी गरेको छ । यद्यपि जोर्डनले इरानबाट प्रहार गरिएका आठवटा मिसाइल आफ्नो वायु प्रतिरक्षा प्रणालीले खसालेको जनाएको छ ।

यसअघि इरानले कतार, कुवेत र बहराइनमा रहेका अमेरिकी सैन्य अड्डाहरूलाई ड्रोन र मिसाइलबाट निशाना बनाएको दाबी गरेको थियो । बहराइनले केही प्रक्षेप्यहरू अवरोध गरिएको जनाएको छ भने कुवेतले मिसाइल तथा ड्रोनका अवशेष खस्दा एक जना घाइते भएको जनाएको छ ।

उता अमेरिकी सेनाले लगातार दोस्रो रात पनि इरानभित्र व्यापक हवाई आक्रमण गरेको जनाएको छ। अमेरिकी पक्षका अनुसार करिब ९० वटा सैन्य लक्ष्यमाथि प्रहार गरिएको हो।

बीबीसी भेरिफाइले सार्वजनिक गरेका प्रमाणअनुसार अमेरिकी आक्रमणबाट दक्षिण–पूर्वी इरानको चाबहार बन्दरगाहस्थित समुद्री नियन्त्रण टावर तथा उत्तरी शहर अक्कालामा रहेको एउटा रेल पुलमा क्षति पुगेको देखिएको छ।

इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमले बिहीबार अमेरिकी आक्रमण परमाणु ऊर्जा केन्द्र नजिकसम्म पुगेको आरोप लगाए पनि अमेरिकाले यसबारे कुनै प्रतिक्रिया दिएको छैन।

१४ जनाको मृत्यु

इरानको स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार मंगलबार र बुधबार भएका आक्रमणमा कम्तीमा १४ जनाको मृत्यु भएको छ। घाइतेहरूको संख्या भने सार्वजनिक गरिएको छैन।

हर्मुज जलडमरूमध्यमा सुरक्षा जोखिम बढ्यो

बढ्दो सैन्य तनावका बीच बेलायतको युनाइटेड किङ्डम मेरिटाइम ट्रेड अपरेसन्सले विश्वकै महत्वपूर्ण जलमार्गमध्ये एक मानिने हर्मुज जलडमरूमध्यमा समुद्री सुरक्षा जोखिमलाई ‘गम्भीर’ तहमा पुर्‍याएको उल्लेख गरेको छ ।

संस्थाले वर्तमान अवस्थामा “जानाजानी गरिने शत्रुतापूर्ण गतिविधि” हुने सम्भावना उच्च रहेको चेतावनी दिएको छ। विश्वको करिब २० प्रतिशत कच्चा तेल तथा तरलीकृत प्राकृतिक ग्यास यही जलमार्ग हुँदै ओसारपसार हुने भएकाले यसको सुरक्षा अवस्थालाई अन्तर्राष्ट्रिय बजारले नजिकबाट नियालिरहेको छ।

हाल व्यापारिक जहाजहरू ओमानतर्फको दक्षिणी मार्ग र इरानी तट नजिकको उत्तरी मार्ग प्रयोग गर्दै सीमित रूपमा आवतजावत गरिरहेका छन्।

तेल बजार स्थिर

सैन्य तनाव चर्किए पनि अन्तर्राष्ट्रिय तेल बजारमा तत्काल ठूलो उतारचढाव देखिएको छैन। ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य प्रतिव्यारेल करिब ७७ अमेरिकी डलर आसपास कारोबार भइरहेको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार मध्यपूर्वको युद्धबाट ऊर्जा आपूर्तिमा पर्ने असर र कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) क्षेत्रको तीव्र विस्तारबाट प्रविधि कम्पनीका सेयरमा आएको वृद्धिले विश्व बजारमा एकअर्काविपरीत प्रभाव पारेका छन्।

अमेरिकाभित्र पनि राजनीतिक विवाद

इरानमाथिको सैन्य कारबाही पुनः सुरु भएपछि अमेरिकाभित्र पनि राजनीतिक विवाद चर्किएको छ। विपक्षी डेमोक्र्याटिक पार्टीका नेताहरूले नयाँ आक्रमणको कडा आलोचना गर्दै प्रशासनको निर्णयमाथि प्रश्न उठाएका छन्।

युद्धविराम संकटमा

गत जुन १७ मा अमेरिका र इरानबीच भएको समझदारीपछि केही सातासम्म अपेक्षाकृत शान्ति कायम भएको थियो। तर पछिल्ला दुई दिनमा भएको पारस्परिक आक्रमणले उक्त समझदारी संकटमा परेको संकेत दिएको छ।

यसबीच इरानको मशहद शहरमा पूर्व सर्वोच्च नेता अली खामेनीको अन्त्येष्टिका लागि ठूलो जनसागर उत्रिएको इरानी सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्।

मध्यपूर्वमा फेरि चर्किएको यो तनावले क्षेत्रीय सुरक्षा, अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा आपूर्ति र विश्व अर्थतन्त्रमा थप दबाब पर्ने चिन्ता बढाएको छ।