अमेरिकी सरकारले विद्यार्थीलाई दिने छात्रबृत्ति फुलब्राइट फरेन स्कलरसिप बोर्डका झन्डै सबै सदस्यले बुधबार राजीनामा दिएका छन् । उनीहरूले ट्रम्प प्रशासनले “कानूनमा अस्वीकार्य” र “अनावश्यक दवाव” दिएको आरोप लगाएका छन् ।
राजीनामा दिएका बोर्ड सदस्यहरुले एक अनलाइन विज्ञप्तिमा बताएअनुसार, ट्रम्प प्रशासनले सन् २०२५-२०२६ शैक्षिक वर्षका लागि पहिले नै छनोट भइसकेका धेरै फुलब्राइट अवार्डहरू अस्वीकार गरेको छ । यसका साथै, थप १,२०० विदेशी फुलब्राइट प्राप्तकर्ताका लागि “अनाधिकृत समीक्षा प्रक्रिया” सुरु गरिएको छ, जसले गर्दा उनीहरू पनि कार्यक्रमबाट वञ्चित हुन सक्नेछन् ।
पूर्वबोर्ड सदस्यहरूले आफ्नो विज्ञप्तिमा भनेका छन्, “हामी विश्वास गर्छौं कि यी कार्यहरूले कानूनको मात्र उल्लङ्घन गर्दैनन्, फुलब्राइटको मिसन र स्वतन्त्र अभिव्यक्ति तथा शैक्षिक स्वतन्त्रता जस्ता कांग्रेसले कानूनमा उल्लेख गरेका मूल्यहरूको पनि प्रतिकूल छन् ।”
यी राजीनामाहरू राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र शैक्षिक संस्थाहरूबीचको विवादको पछिल्लो कडी हो । ट्रम्प प्रशासनले देशभरका कलेज र विश्वविद्यालयहरूलाई निशाना बनाएको छ, राजनीतिक विचारधाराका कारण अनुदान रोक्ने धम्की दिएको छ, र धेरै विद्यार्थी भिसा रद्द गरेको छ ।
सन् १९६१ मा कांग्रेसद्वारा स्थापित फुलब्राइट फरेन स्कलरसिप बोर्डमा राष्ट्रपतिद्वारा नियुक्त १२ जना सदस्य हुन्छन् । यी सदस्यहरूले सांस्कृतिक आदानप्रदान कार्यक्रममा भाग लिन विद्यार्थी, विद्वान, शिक्षक र अन्यलाई छनोट गर्छन् ।
एसोसिएटेड प्रेसका अनुसार, राजीनामापछि बोर्डमा कारमेन एस्ट्राडा-शाई मात्र एक सदस्य बाँकी रहेकी छन् । उनी हाल स्टेट डिपार्टमेन्टको वेबसाइटमा पनि एक मात्र सदस्यको रूपमा देखिन्छिन् ।
पूर्व-बोर्ड सदस्यहरूले आफ्नो विज्ञप्तिमा लेखेका छन्, “यस अवार्डको गौरवपूर्ण विरासत सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरामा निर्भर रहेको छ: योग्यताका आधारमा कार्यक्रमको छनोट प्रक्रियाको निष्ठा, विचारधारामा होइन, र राजनीतिक हस्तक्षेपबाट यसको अलगाव। त्यो निष्ठा अहिले कमजोर भएको छ ।”
सिनेट विदेश सम्बन्ध समितिमा सदस्य तथा डेमोक्रेट न्यू ह्याम्पशायरका सिनेटर जीन शाहीनले यस कदमले “फुलब्राइट कार्यक्रमको गुणस्तर ह्रास आउने” बताइन् ।
शाहीनले एक विज्ञप्तिमा भनिन्, “यद्यपि म सामूहिक रूपमा राजीनामा दिने द्विपक्षीय फुलब्राइट बोर्डलाई बुझ्दछु र सम्मान गर्छु, तर राजनीतिकरण गरिएको र गैरकानूनी प्रक्रियालाई वैधता दिनुको सट्टा, मलाई यो कुराले दुःख लागेको छ कि हिजोको कदमले फुलब्राइट कार्यक्रमको गुणस्तर र स्वतन्त्र अनुसन्धानलाई परिवर्तन गर्नेछ, जसले हाम्रो देशलाई धेरै क्षेत्रमा अग्रणी बनाएको छ ।”
छात्रवृत्ति बोर्डले ट्रम्प प्रशासनका वरिष्ठ अधिकारीहरूसँग धेरै अवसरमा कानूनी मुद्दा र आपत्तिहरू उठाएको बताएको छ, तर उनीहरूले प्रतिक्रिया दिन वा “सुधारका लागि सद्भावनापूर्ण प्रयास” गर्न असफल भएको दाबी गरेका छन् ।
ट्रम्प प्रशासनले हालै अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीहरूलाई अमेरिकामा अध्ययन गर्नबाट रोक्न सक्ने कदमहरू चालेको छ । ट्रम्पले यस महिनाको सुरुमा हार्वर्ड विश्वविद्यालयका नयाँ विद्यार्थीहरूका लागि अन्तर्राष्ट्रिय भिसा निलम्बन गर्न एक घोषणापत्रमा हस्ताक्षर गरेका थिए, र स्टेट डिपार्टमेन्टले “सामाजिक सञ्जाल जाँच र छानबिन” विस्तार गर्ने क्रममा विश्वभरका अमेरिकी दूतावास र वाणिज्य दूतावासहरूलाई नयाँ विद्यार्थी भिसा अपोइन्टमेन्टहरू रोक्न निर्देशन दिएको थियो ।
