नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले आगामी हिउँदयामको विद्युत् माग व्यवस्थापन गर्न भारतबाट ३५० मेगावाट विद्युत् आयात गर्ने अनुमति प्राप्त गरेको छ। भारतको विद्युत् मन्त्रालयअन्तर्गतको केन्द्रीय विद्युत् प्राधिकरणले भारतीय ऊर्जा विनिमय बजार (आईईएक्स) को डे–अहेड तथा रियल टाइम बजारबाट प्रतिस्पर्धी दरमा दैनिक १७ घण्टासम्म बिजुली खरिद गर्न अनुमति दिएको हो। प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाह (बालेन) को आगामी आइतबारदेखि सुरु हुने भारतको राजकीय भ्रमणको पूर्वसन्ध्यामा भारतले विद्युत् आयात तथा निर्यातसम्बन्धी यो स्वीकृति प्रदान गरेको हो।
आयातको समयतालिका र प्रसारण लाइनको विवरण
नयाँ अनुमतिअनुसार प्राधिकरणले १ मङ्सिर २०८३ (१७ नोभेम्बर २०२६) देखि १५ साउन २०८४ (३१ जुलाई २०२७) सम्म भारतबाट विद्युत् आयात गर्न पाउनेछ। यद्यपि, उच्च माग हुने समय अर्थात् बिहान ५ देखि ८ बजेसम्म र साँझ ५ देखि ९ बजेसम्मको पिक आवर बाहेकको समयमा मात्र आईईएक्सबाट दैनिक बिजुली आयात गर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ। कुल ३५० मेगावाट विद्युत्मध्ये कटैया–कुशाहा, रामनगर–सुरजपुरा र रक्सौल–परवानीपुर १३२ केभी प्रसारण लाइनमार्फत ३०० मेगावाट तथा न्यू नौतनिया–मैनहिया १३२ केभी प्रसारण लाइनमार्फत ५० मेगावाट विद्युत् नेपाल भित्र्याइनेछ।
हिमबाढीको क्षति र हिउँदयामको माग व्यवस्थापन
नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक दीर्घायुकुमार श्रेष्ठले भारतबाट प्राप्त ३५० मेगावाट आयातको अनुमतिले आगामी हिउँदयाममा विद्युत् आपूर्ति सन्तुलन राख्न ठूलो सहयोग पुग्ने बताएका छन्। रसुवास्थित भोटेकोशी हुँदै त्रिशूली नदीमा आएको हिमबाढीका कारण जलविद्युत् आयोजना र प्रसारण लाइनमा क्षति पुग्दा ४३१ मेगावाट जडित क्षमताका आयोजनाहरू राष्ट्रिय प्रसारण प्रणालीबाट विच्छेद भएका छन्। यिनै प्राविधिक चुनौतीलाई ध्यानमा राख्दै प्राधिकरणले हिउँदका चार महिना (पुस, माघ, फागुन र चैत) मा आन्तरिक उत्पादनले माग धान्न नसक्ने आकलनसहित आयातको तयारी गरेको हो।
विश्लेषणअनुसार विशेषगरी माघ र फागुन महिनामा दैनिक औसत ४५० देखि ५०० मेगावाटसम्म निरन्तर र पिक आवरमा दैनिक ८०० देखि ९०० मेगावाटसम्म विद्युत् आयात गर्नुपर्ने अवस्था छ। पुस र चैतमा भने तुलनात्मक रूपमा कम आयातले पुग्ने अनुमान गरिएको छ। आगामी वैशाखदेखि नदीहरूमा पानीको बहाव बढेसँगै आन्तरिक उत्पादनमा वृद्धि हुने र आयात प्रतिस्थापन भई पुनः निर्यात सुरु हुने प्राधिकरणको विश्वास छ।
थप ५६ मेगावाट विद्युत् निर्यातको बाटो खुल्यो
विद्युत् आयातको अनुमतिका साथै भारतले नेपालका तीनवटा जलविद्युत् आयोजनाबाट उत्पादित कुल ५६ मेगावाट विद्युत् भारतीय ऊर्जा विनिमय बजार (आईईएक्स) मा बिक्री गर्नसमेत स्वीकृति दिएको छ। प्राधिकरणले यो निर्यात अनुमति पनि १ मङ्सिर २०८३ देखि १५ साउन २०८४ सम्मका लागि प्राप्त गरेको हो। यसअघि बङ्गलादेशतर्फको विद्युत् निर्यात रोकिएको सन्दर्भमा भारतबाट प्राप्त आयात र निर्यात दुवै अनुमतिले नेपालको ऊर्जा व्यापार र आन्तरिक व्यवस्थापनमा महत्त्वपूर्ण राहत प्रदान गरेको छ।









