५ मंसिर २०८३, शुक्रबार | Sat Nov 21 2026

ट्रम, सी र पुटिनको ऐतिहासिक त्रिपक्षीय भेटवार्ता, विश्व शक्ति सन्तुलनमा नयाँ मोडको संकेत



दक्षिणी चीनको प्रविधि केन्द्र मानिने शेनझेनस्थित एक सरकारी आवास (काइलिन भिला) मा बिहीबार विश्व राजनीतिलाई तरंगित पार्ने एउटा दुर्लभ र ऐतिहासिक दृश्य देखियो । विश्वका तीन ठूला आणविक शक्ति राष्ट्रहरू— संयुक्त राज्य अमेरिका, चीन र रुसका शीर्ष नेताहरू एकै मञ्चमा कुम जोडेर उभिँदै आफूलाई ‘विश्व शान्तिका रक्षक’ का रूपमा प्रस्तुत गरे ।

करिब ९० मिनेट चलेको उक्त त्रिपक्षीय बैठकमा चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङ बीचमा बसेका थिए भने उनको बायाँतर्फ अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र दायाँतर्फ रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन रहेका थिए ।

ट्रम्पका लागि राजनीतिक राहत, सी र पुटिनका लागि रणनीतिक जित

अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनमा आफ्नो पार्टीले बेहोरेको ठूलो पराजयपछि रक्षात्मक बनेका राष्ट्रपति ट्रम्पका लागि यो भेटवार्ता कूटनीतिक शक्ति प्रदर्शन र उपयुक्त ‘फोटो-अप’ (तस्बिर खिचाउने अवसर) बनेको छ । बैठकको सुरुवाती मन्तव्यमा ट्रम्पले सी र पुटिनसँगै बस्न पाउँदा आफूलाई सम्मान महसुस भएको बताउँदै तीन देश मिलेर ‘सुरक्षित भविष्य’ निर्माण गर्न सक्ने धारणा राखे । “पुरानो शैलीमा संवाद नै नगरी बस्दा कुनै पनि समस्या समाधान भएनन्,” ट्रम्पले भने, “अब हामी सँगै मिलेर फरक बाटो रोज्दै छौँ ।”

तर, विश्लेषकहरूका अनुसार ठोस उपलब्धिविहीन र अस्पष्ट शब्दहरूमा टुंगिएको यो बैठकले मस्को र बेइजिङकै उद्देश्यलाई बल पुर्‍याएको छ । युक्रेनमाथि रुसले गरेको आक्रमणका विषयमा ट्रम्पले पुटिनलाई जवाफदेही बनाउने कुनै संकेत नदेखिनुलाई पश्चिमा वृत्तमा अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ ।

‘नयाँ विश्व व्यवस्था’ र बहुध्रुवीय शक्तिको उदय

चिनियाँ राष्ट्रपति सी र रुसी राष्ट्रपति पुटिन लामो समयदेखि अमेरिकी प्रभुत्व रहेको विद्यमान विश्व व्यवस्थालाई चुनौती दिँदै ‘बहुध्रुवीय’ (Multipolar) विश्व व्यवस्था निर्माणको पक्षमा उभिँदै आएका छन् । सन् २०२३ मा मस्को भ्रमणका क्रममा सीले पुटिनसँग हात मिलाउँदै “हामी मिलेर विगत १०० वर्षमा नभएको परिवर्तनलाई अघि बढाउनुपर्छ” भनेका थिए । शेनझेनको यो बैठकलाई सी र पुटिनले पश्चिमको पतन र पूर्वको उदय भइरहेको आ-आफ्नो दृष्टिकोणको अनुमोदनका रूपमा लिएका छन् ।

चिनियाँ सञ्चारमाध्यमको उत्साह र सीका सर्तहरू

शिखर सम्मेलनको भोलिपल्ट चिनियाँ सरकारी सञ्चारमाध्यमहरूले यसलाई “प्रमुख शक्तिहरूबीचको सम्बन्धमा नयाँ सुरुवात” को संज्ञा दिएका छन् । चिनियाँ समाचार एजेन्सीका अनुसार बैठकमा राष्ट्रपति सीले तीन देशबीचको सहकार्यका लागि मुख्य सर्तका रूपमा “एक-अर्काको सार्वभौमसत्ता र क्षेत्रीय अखण्डताको सम्मान गर्नुपर्ने तथा आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप गर्न नहुने” विषयलाई प्राथमिकताका साथ उठाएका थिए । ताइवान मामिलामा अमेरिकाले हस्तक्षेप नगरोस् भन्ने बेइजिङको स्पष्ट सन्देश यसमा लुकेको छ ।

‘सभ्यतागत मूल्य’ मा पुटिन र सीको समान धारणा बैठकपछि रुसी राष्ट्रपति पुटिनले ट्रम्पको प्रशंसा गर्दै ‘सभ्यतागत मूल्यमान्यता’ (Civilizational values) का विषयमा आफूहरूबीच समान धारणा रहेको बताए । मानवअधिकार र राजनीतिक स्वतन्त्रताका विश्वव्यापी मापदण्डभन्दा बाहिर गएर प्रत्येक देशले आ-आफ्नो नियम आफैँ तय गर्न पाउनुपर्छ भन्ने सी र पुटिनको साझा एजेन्डामा ट्रम्पको लचकता देखिएको छ ।

आगामी जनवरीमा बन्ने नयाँ अमेरिकी कंग्रेस र सन् २०२९ मा आउने नयाँ अमेरिकी राष्ट्रपतिले विदेश नीतिमा व्यापक फेरबदल ल्याउन सक्ने आकलनबीच सी र पुटिनले ट्रम्पजस्तो अनुकूल अमेरिकी राष्ट्रपति फेरि नपाइने निष्कर्ष निकाल्दै विश्व शक्ति सन्तुलनलाई आफ्नो पक्षमा पार्ने प्रयासलाई थप तीव्रता दिएका छन् । -एजेन्सी

प्रकाशित मिति : ५ मंसिर २०८३, शुक्रबार  १० : ४२ बजे