भारतीय सेनाको एक हेलिकोप्टर पूर्वअनुमतिबिना नेपाली हवाई क्षेत्रमा प्रवेश गरी कालापानी पुगेको घटना सार्वजनिक भएपछि नेपालले भारतीय पक्षसँग स्पष्टीकरण माग्ने प्रक्रिया अघि बढाएको छ ।
स्थानीय प्रशासन र सुरक्षा स्रोतका अनुसार जेठ २७ गते बिहान करिब १० बजे भारतीय सेनाको हेलिकोप्टर दार्चुलाको व्यास गाउँपालिका–१ अन्तर्गत छाङरु क्षेत्रको आकाश हुँदै कालापानी पुगेको थियो । दार्चुलाका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी मोहनसिंह धामीले उक्त हेलिकोप्टरले नेपाल सरकारको अनुमति नलिई नेपाली आकाश प्रयोग गरेको पुष्टि गरेका छन् ।
‘भारतीय सैनिक हेलिकोप्टर अनुमति बेगरै नेपाली आकाश हुँदै कालापानी गएको पाइयो,’ सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी धामीले बताए ।
सुरक्षा स्रोतका अनुसार हेलिकोप्टरमा भारतको इन्डो–टिबेटन बोर्डर पुलिस (आईटीबीपी) का महानिर्देशक शत्रुजीतसिंह कपूर सवार थिए । उनी कालापानी क्षेत्रको गुञ्जीस्थित ब्यारेक निरीक्षणका लागि पुगेको बुझिएको छ । सोही क्रममा उनले आदि कैलाश र ओम पर्वत क्षेत्रको पनि अवलोकन गरेको सुरक्षा स्रोतको भनाइ छ ।
हेलिकोप्टर नेपाली आकाशमा प्रवेश गरेलगत्तै छाङरुस्थित सशस्त्र प्रहरी बलको गुल्मले घटनाबारे माथिल्लो निकायलाई जानकारी गराएको थियो । त्यसपछि जिल्ला प्रशासन कार्यालयमार्फत गृह मन्त्रालयलाई पनि घटनाको जानकारी गराइएको थियो ।
स्थानीयवासीहरूले हेलिकोप्टर बस्तीमाथि उडेपछि विरोध जनाएका थिए । छाङरुका एक स्थानीयका अनुसार यसअघि भारतीय हेलिकोप्टरहरू महाकाली नदी आसपासबाट आवतजावत गर्ने गरे पनि उक्त दिन भने बस्तीमाथि नै उडेकाले स्थानीयले नाराबाजी गर्दै विरोध गरेका थिए ।
जिल्ला प्रशासन कार्यालय दार्चुलाले भारतीय प्रशासनसँग औपचारिक रूपमा जवाफ माग्ने तयारी गरेको जनाएको छ । सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी धामीका अनुसार पिथौरागढस्थित भारतीय जिल्ला प्रशासनसँग हेलिकोप्टर किन नेपाली आकाशमा प्रवेश गर्यो भन्ने विषयमा स्पष्टीकरण माग्न प्रक्रिया सुरु भइसकेको छ ।
अन्तर्राष्ट्रिय मान्यताअनुसार कुनै पनि देशको हवाई क्षेत्रमा अर्को देशको विमान वा हेलिकोप्टर पूर्वस्वीकृतिबिना प्रवेश गर्नु ‘एयरस्पेस भायोलेसन’ अर्थात् हवाई क्षेत्र उल्लंघन मानिन्छ ।
दार्चुलाको कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुरा क्षेत्र नेपाल र भारतबीच विवादित भूभागका रूपमा रहँदै आएका छन् । नेपालको राजनीतिक तथा प्रशासनिक नक्साअनुसार ती क्षेत्र दार्चुलाको व्यास गाउँपालिकाभित्र पर्दछन् भने भारतले त्यहाँ लामो समयदेखि सेना, आईटीबीपी र एसएसबी तैनाथ गर्दै आएको छ ।
