अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आफ्नो ८०औँ जन्मदिनको अवसरमा आयोजित कार्यक्रममा इरानसँग जारी युद्ध अन्त्य गर्ने प्रारम्भिक समझदारी भएको घोषणा गरेका छन् । ह्वाइट हाउसमा आयोजित उक्त कार्यक्रममा मिश्रित मार्सल आर्ट प्रदर्शनबीच ट्रम्पले इरानसँग युद्ध अन्त्य गर्ने सम्बन्धमा ‘मेमोरान्डम अफ अन्डरस्ट्यान्डिङ’ मा सहमति भएको बताए ।
सम्झौताअनुसार ६० दिनका लागि युद्धविराम लागू हुने, होर्मुज जलडमरूमा इरानको प्रभाव घटाइने र अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दी अन्त्य गरिने उल्लेख छ। उक्त समझदारी शुक्रबार स्विट्जरल्यान्डमा औपचारिक रूपमा हस्ताक्षर हुने अपेक्षा गरिएको छ ।
अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सका अनुसार सम्झौतामा इरानले कहिल्यै पनि आणविक हतियार उत्पादन, खरिद वा विकास नगर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ । उनले यो सहमति इलेक्ट्रोनिक रूपमा पहिले नै हस्ताक्षर भइसकेको पनि बताएका छन् ।
यो घटनाले युद्धका कारण विश्व बजारमा देखिएको ऊर्जा संकट कम हुने आशा बढाएको छ । तेल आपूर्ति अवरुद्ध हुँदा बढेको मूल्य र आपूर्ति शृङ्खलामा परेको असर कम हुने अपेक्षा गरिएको छ । तर विशेषज्ञहरूले भने तत्कालै ठोस सुधार नआउने र प्रभाव देखिन केही महिना लाग्न सक्ने चेतावनी दिएका छन् ।
तर सम्झौताको विवरण अझै अस्पष्ट रहँदा धेरै प्रश्नहरू उठेका छन् । इरानको आणविक कार्यक्रम, उच्च संवर्धित युरेनियम भण्डार र क्षेत्रीय सुरक्षा रणनीति जस्ता संवेदनशील विषयहरू अझै टुंगिन बाँकी छन् । इरान र अमेरिकाबीच विश्वासको कमीका कारण यो सहमति दीर्घकालीन शान्तितर्फ जान सक्ने वा नसक्ने विषय अनिश्चित देखिएको छ ।
विश्लेषकहरूका अनुसार यो समझदारी तत्कालीन युद्ध रोक्ने ‘अस्थायी विराम’ मात्र हो, तर दीर्घकालीन समाधान होइन । सम्झौताले केवल होर्मुज जलडमरू खोल्ने प्रारम्भिक व्यवस्था मात्र गरेको छ, जुन युद्धअघि पनि सञ्चालनमै थियो भन्ने तर्क पनि उठाइएको छ ।
यसबीच, मध्यपूर्वमा पुनः तनाव चुलिन सक्ने जोखिम कायमै रहेको छ । इरान र इजरायलबीचको पुरानो वैरभाव, साथै क्षेत्रीय सशस्त्र समूहहरूमा इरानको प्रभाव जस्ता विषयहरू अझै समाधान नभएकाले भविष्यमा द्वन्द्व पुनः सुरु हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ ।
अमेरिकामा भने यो सम्झौताको राजनीतिक प्रभाव पनि चर्चामा छ । तेल मूल्य घटेमा मुद्रास्फीति कम हुने अपेक्षाले राष्ट्रपति ट्रम्पमाथिको घरेलु दबाब केही कम हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ । तर युद्धको वास्तविक उपलब्धि र यसको लागतबारे भने अमेरिकी राजनीतिक वृत्तमा गम्भीर बहस सुरु भएको छ ।
– अन्तर्राष्ट्रिय समाचार एजेन्सीहरुको आधारमा
